Dạy và học tiếng Việt cho trẻ em người DTTS trước khi vào học lớp Một, kế hoạch mang ý nghĩa và nhân văn

Căn cứ Thông tư số 23/2023/TT-BGDĐT ngày 08/12/2023 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Quy định về việc dạy và học tiếng Việt cho trẻ em là người dân tộc thiểu số trước khi vào lớp Một, Sở GDĐT đã ban hành Hướng dẫn số 2346/HD-SGDĐT ngày 06/12/2025 về việc dạy và học tiếng Việt cho trẻ em là người dân tộc thiểu số trước khi vào lớp Một trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, triển khai hướng dẫn của Sở GDĐT, UBND cấp xã đã triển khai kế hoạch, chỉ đạo các trường tiểu học thuộc phạm vi quản xây dựng kế hoạch, phối hợp cha mẹ trẻ vận động trẻ em người DTTS ra lớp học tiếng Việt trong hè 2026, kế hoạch mang đậm ý nghĩa và nhân văn.

Trước khi đến trường tiểu học, đa số trẻ em người DTTS chủ yếu sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ, tiếng Việt là ngôn ngữ thứ hai, đây chình là rào cản ngôn ngữ lớn nhất của trẻ DTTS. Dạy và học tiếng Việt cho trẻ em người DTTS trước khi vào học lớp 1 đảm bảo tính cấp thiết và hiệu quả để đạt được mục tiêu là một nhiệm vụ hết sức khó khăn bởi vì vốn tiếng Việt của các em rất hạn chế. Do đó, cần phải triển khai dạy tiếng Việt cho trẻ em người DTTS trước khi vào học lớp 1.

Mục tiêu kế hoạch nhằm tạo tâm thế sẵn sàng đi học cho trẻ em người dân tộc thiểu số đến trường tiểu học được học tiếng Việt trước khi vào học lớp 1, góp phần bảo tồn tiếng nói, chữ viết và văn hoá các DTTS trên địa bàn tỉnh; trang bị cho trẻ em người DTTS chuẩn bị vào học lớp 1 vốn tiếng Việt cơ bản, tối thiểu để các em có khả năng giao tiếp bằng tiếng Việt ở dạng ngôn ngữ nói (nghe - hiểu, nói) trong môi trường lớp học; hình thành các nền nếp học tập, làm quen với bạn bè, thầy cô giáo và tự tin trong học tập, giao tiếp tiếng Việt, cung cấp thêm vốn từ cần thiết cho trẻ trước khi vào học lớp 1 nhằm góp phần thực hiện hiệu quả Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và nâng cao chất lượng công tác phổ cập giáo dục tiểu học.

Trong những ngày hè này, khác với khung cảnh yên tĩnh ở các trường tiểu học khu vực thuận lợi, ở các trường có đông trẻ em người DTTS, kể từ ngày 01/7 đến ngày 31/7/2026, tất cả trẻ em người DTTS ở 230 trường tiểu học trên địa bàn tỉnh được các bậc cha mẹ học sinh đưa đến trường tham gia các lớp học tiếng Việt trước khi vào học lớp 1 năm học 2026-2027, đội ngũ giáo viên trực tiếp dạy học là giáo viên được phân công làm công tác chủ nhiệm lớp 1, hằng ngày vào mỗi buổi sáng, trẻ được cha mẹ đưa đến trường tham gia các hoạt động học tập như làm quen tiếng Việt qua các hoạt động nghe, nói, viết, các mẫu câu giao tiếp tiếng Việt, làm quen sử dụng SGK, tài liệu em nói tiếng Việt, vở, viết, cách dùng bảng con… ngoài thời gian học tập, các em còn được vui chơi, tham gia các hoạt động tập thể cùng thầy cô và bạn bè.

Thời điểm đến ngày 6/7/2026, kết quả triển khai có 230 trường tổ chức dạy học tiếng Việt trong hè cho trẻ em người DTTS, với tổng số 516 lớp, 544 giáo viên tham gia dạy học, tổng số trẻ em người DTTS 13.300, số trẻ vận động ra lớp 12.568, đạt tỉ lệ 94,49%; mỗi lớp học 3 tiết/buổi sáng, thời điểm kết thúc dạy học và khảo sát, đánh giá kết quả ngày 31/7/2026; kinh phí triển khai chương trình ước tính hơn 3,5 tỉ đồng.

Thời điểm này đến các trường tiểu học tổ chức dạy học tiếng Việt cho trẻ 6 tuổi người DTTS trước khi vào học lớp 1, cảm nhận những ánh mắt ngây thơ, trong trẻo, những nụ cười hồn nhiên khi tới lớp thấy được đi học là hạnh phúc với các em; tiếng trẻ đọc bài, tiếng vui cười, nô đùa tham gia trò chơi hoạt động tập thể của các em làm náo động sân trường trong những ngày hè yên tĩnh, khi hỏi ý kiến các phụ huynh trả lời đồng tình rất cao khi các em được đến trường thầy cô hướng dẫn, tổ chức tham gia các hoạt động học tập vui chơi an toàn, lành mạnh, tạo điều kiện cho cha mẹ yên tâm lao động sản xuất.

Dạy và học tiếng Việt cho trẻ em người dân tộc thiểu số không phải là việc làm một sớm một chiều mà là cả một quá trình, không chỉ thông qua dạy môn tiếng Việt mà còn tất cả các môn học khác, các hoạt động khác trong và ngoài trường học, muốn đạt hiệu quả thì không chỉ ngành Giáo dục và Đào tạo không thể làm được mà cần phải có sự tham gia tích cực của cộng đồng phối hợp với các thầy, cô giáo trong việc vận động học sinh ra lớp và giáo dục học sinh; đặc biệt là sự quan tâm, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương cấp xã trong việc chỉ đạo, quan tâm về kinh phí, xây dựng cơ sở vật chất, sách, vở, đồ dùng học tập, xây dựng môi trường học tập thân thiện, vì dạy học tiếng Việt cho trẻ không chỉ tổ chức trong lớp học mà có thể tổ chức ngoài khuôn viên lớp học với nhiều hình thức khác nhau.  

Kế hoạch dạy học tiếng Việt trong hè hằng năm cho trẻ em người DTTS trước khi vào học lớp 1 thật sự ý nghĩa, được các cha mẹ học sinh nhiệt tình hưởng ứng, vừa tạo cho trẻ có môi trường học tập, vui chơi lành mạnh, tạo điều kiện cho các em tâm thế sẵn sàng đi học lớp Một, là niềm vui khi trẻ được đến trường, là biện pháp nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục tiểu học góp phần thực hiện hiệu quả Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đối với cấp tiểu học trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng.

                                                              Nguyễn Duy Hải, Phó TPGDTH, Sở GDĐT